Model, gerçeğin basitleştirilmiş halidir. Yani, karmaşık bir sistemi modelleyerek onu daha basit bir dille ifade edebiliriz; böylece geliştirmekte olduğumuz sistemi daha iyi anlayabilir ve olası hatalarımızı uygulamaya geçirmeden görebiliriz.
Aslında, kendimiz için küçük bir kulübe yapmak istersek birkaç ağaç, biraz da saman yeterli olacak ve sonunda işe yarar bir yapı çıkacaktır. Ufak tefek hatalar olsa da bu çok sorun olmayacaktır, çünkü bu sorunu başlangıçtaki isteklerimizden biraz kısararak, ya da işe en baştan başlayarak çözebiliriz. Fakat iş büyük çapta bir bina yapımına geldiğinde, o bina için mimari plan çıkarmak zorunlu hale gelir. Artık işe en baştan başlama gibi bir olanağımız yoktur, istekler biz binanın yapımına başladığımızdan sonra bile değişebilir veya müşteri yeni isteklerle gelebilir. Bu bina yapımına da kulübe gibi başlayabiliriz tabi. Ama bu işi tek başımıza yapamayacağımıza göre, binayı istenen şekilde, işe yarar bir biçimde bitirebilmek için doğru zamanda, doğru yerde olan ve doğru bilgilere sahip çalışma arkadaşlarımız olmalı. Ancak, gerçek hayatta böyle çalışma arkadaşları pek fazla bulunmuyor.
Büyük ve karmaşık yazılım projeleri için de durum çok farklı değildir. Başarısız projelerin hepsi değişik sebeplerden ötürü, kendilerine has bir biçimde çökerken, başarılı kurumların sahip olduğu en önemli özelliklerden birisi doğru modellemenin kullanılmasıdır. Modelleme yapılırken şu 4 ilke dikkate alınmalıdır,
UML (Unified Modelling Language, Birleşik Modelleme Dili) yazılım modellenmesi ve planlanması için kullanılan standart bir dildir. UML, yazılım ağırlıklı bir sistemi ve bu sistemin parçalarını gözde canlandırmak, belirtmek, kurmak ve belgelemek için kullanılabilir. Kurumsal bilgi sistemlerinden, dağıtımlı ağ-tabanlı uygulamalara ve gerçek zamanlı gömülü sistemlere kadar birçok sistemi modellemek için uygun bir dildir. 
Geçmişte UML...UML bir programlama ya da yazılım geliştirme dili değil, sistem modellemelerinde kullanılan yöntemlerin bir araya getirilmiş halidir. UML hangi modelleri kullanmanız gerektiğini söylemez, sadece iyi biçimlendirilmiş modelleri anlamanızı ve yaratmanızı öğretir. Yazılım mühendisliğinde önemli bir yere sahip olan UML’nin ortaya çıkışı kısaca şöyle özetlenebilir:
1989-1994 yılları arasında yazılım dünyasında sistemleri modellemek için onlarca modelleme dili kullanılıyordu. Bu dilleri kullanan yöntemler belirli tip sistemler için tasarlanmıştı ve yazılım yaşam döngüsünü tam olarak tanımlyamıyorlardı. Bu yöntemlerden zaman içinde en çok tercih edilenleri Booch, OMT (Object Modelling Technology, Nesne Modelleme Teknolojisi) ve OOSE (Object Oriented Software Engineering, Nesne Yönelimli Yazılım Mühendisliği) oldu. Booch, Nesne Yönelimli Tasarım konusunda; OMT, Nesne Yönelimli Analiz gerektiren sistemlerde mükemmeldi. OOSE yöntemi ise sistemin genel yapısını anlamayı çok kolaylaştıran Kullanım Senaryosu (Use-Case) adlı güçlü bir tekniği içeriyordu.
1994 yılında Grady Booch (Booch yönteminin yaratıcısı) ve Jim Rumbaugh (OMT yönteminin yaratıcısı) Rational firmasının çatısı altında sahip oldukları iki yöntemi tekrar gözden geçirerek birleşik bir yöntem yaratmak için çalışmaya başladılar. Firmaya 1995 yılında Ivar Jacobson’ın (OOSE yönteminin yaratıcısı) da katılmasıyla, 3 Amigolar olarak bilinen grup, kendi yöntemlerinin güçlü yönlerini birleştirip eksiksiz bir sistem modelleme dili yaratmak üzere çalışmaya başladılar.
1996 yılında 3 Amigoların önderliğinde, Unified Modelling Language (UML) ismi verilen birleşik modelleme dilinin sonuçlandırılması amacıyla UML Partners isimli bir şirkeler birliği kuruldu. Microsoft, IBM, Oracle, Hewlett-Packard, Texas Instruments gibi dev şirketleri de içeren birlik üyeleri UML’yi kendi modellemelerinde kullanmaya başladılar. UML 1.0, taslak olarak 1997 Ocak ayında OMG’ye (Object Management Group, nesne yönelimli sistemler için standartlar belirlemek amacıyla kurulan, kar gütmeyen bir organizasyon) tanıtıldı. Birkaç aylık bir çalışmanın ardından UML 1.1, Ağustos’ta OMG’ye sunuldu ve Kasım ayında kabul edilerek, belirli bir kişi ya da şirkete ait olmayan bir modelleme dili yazılım dünyasına kazandırılmış oldu.
UML 1997’den bu yana 1.1, 1.3, 1.4 ve 1.5 gibi versiyonların ardından 2005’te çıkan 2.0 versiyonu ile birçok yönden geliştirilmş, dildeki eksikler tamamlanmış ve hatalar ortadan kaldırılmıştır. Son versiyonu UML 2.1.2, 2007 Kasım ayında çıkmıştır.
Grafiksel bir dil olan UML, modelleme için değişik diyagramlar kullanır. Diyagramlar, bir sistem modelini kısmen tarif eden grafiklerdir. UML diyagramları bir sistem modelini 3 farklı açıdan ele alırlar. Modelin,
UML 2.0, 3 ana bölüme ayırabileceğimiz 13 çeşit diyagram içerir. Yapısal diyagramlarda modellenen sistemde nelerin var olması gerektiği vurgulanır. Davranış diyagramlarında modellenen sistemde nelerin meydana gelmesi gerektiğini belirtir. Davranış diyagramlarının bir alt kümesi olan Etkileşim diyagramlarında ise modellenen sistemdeki elemanlar arasındaki veri ve komut akışı gösterilir.
Modelleme ihtiyacımızdan kısaca bahsettikten sonra, bu ihtiyacı karşılamak üzere UML’nin nasıl ortaya çıktığından bahsettik. UML’nin modellemeye bakış açısını ve UML diyagramlarının neler olduğunu gördüğümüze göre, artık büyük bir bina yapımına kulübe yapar gibi başlamayacağız. Peki UML kullanarak yapacağımız sistem modellemesi bize ne kazandırır?
| Yazarın Üslubunu Beğendiniz mi?: | ||
| Yazının İçeriği Yeterli mi?: | ||
| Konu İlginizi Çekti mi?: |
Bu derginin içeriği, Creative Commons lisansı ile korunmaktadır.
Kaynak göstermek ve link vermek şartıyla ticari olmayan amaçlarla yazılarımızı kullanabilirsiniz.
©2007-2008 ODTÜ Bilgisayar Topluluğu