Yine bir aylık bir aradan sonra sizlerle buluşmanın verdiği sevinçle yazıma başlamadan önce, verdiğimiz bu aradan ötürü sabırsızlıkla yeni sayımızı bekleyen tüm okurlarımızdan özür diliyoruz. Teknik aksaklıklar yakamızı bırakmamakta, ancak siz okurlarımızın desteğiyle bu şanssızlıkların üstesinden geliyoruz ve geleceğiz. Dilerseniz daha fazla uzatmadan yazımıza geçelim. Bu ay sizlere Nasıl Yapılır köşemizden, sistem önyükleme diski hakkında bilgiler sunacağım. Aslına bakarsanız biraz dağınık bir yazı olacak; ama aradığınız birçok şeyi bulabileceğinize inanıyorum :)
Önyükleme diskinin işlevlerinden ve içeriğinden bahsetmeden önce, kavramsal açıdan konuya giriş yaparsak yararlı olmanın yanı sıra bilgilendirici bir yazı olacağını düşünüyorum. Önyükleme süreci en basit olarak, kapsamlı ve kompleks bir programın kurulup çalıştırılmasından önce onu yükleyecek olan minik programın bu gerekli bilgileri yüklemesidir. Genelde bu sürecin akla gelen ilk örneği işletim sisteminin kurulmasıdır. Önyükleme programı (bootstrap) bilgisayarın içinde zaten var olan ve önyükleme aletlerinde yer alan asıl programı çalıştırmayı bekleyen bir programcıktır. Mesela IBM PC ile uyumlu her bilgisayar bir disketin ilk 512 baytını yükleyip çalıştırabilecek bir önyükleyici yazılımla gelir. Ayrıca önyükleyiciler işletim sistemlerini başlatacakları için, bilgisayarınızda birden çok işletim sistemi varsa önyükleme programcıklarının ayarlanması gerekmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Ocak 2008 Sayımızdaki Grub Ayarları adlı yazımıza göz atabilirsiniz.
Kısaca bilgisayar açıldığında BIOS, BIOS ayarlarında belirtildiği sırayla aletlerin ilk sektörlerini okuyarak önyükleme bilgisini arar. Bu arama sırasını değiştirmek için ise, bilgisayarınıza ilk görüntü geldiği anda özel bir tuşa basarak (f2, del, f12, f10, vb.) BIOS ayarlarına girebilir ve buradan "Boot order" adlı önyükleme sırasını değiştirebilirsiniz. Daha sonra BIOS Ana Önyükleme Kaydını (Master Boot Record) bulunca da açılış önyükleme programına geçer. Yani önyükleme yapılmadığında işletim sistemi başlayamaz ve bilgisayarınız açılmaz.
Teknoloji serüveninde bir süre geri gidelim.. Hatırlar mısınız küçük disketler vardı, 1.4 MBlık veri saklama birimleri. Bilgisayarınız bir öksürse, "aman başlangıç disketi nerede" diye koşuverirdik. Evet işte o önyükleme disketleri işletim sistemini başlatan ilk önyükleme araçları.
Avcunuzda bir işletim sistemi Daha sonra sadece 1.4 MB ile bir işletim sistemini başlatmak mümkün olmadığı ve CD_ROM veya flaş bellekler gibi ileri teknoloji aygıtlar ile bunun gerçekleştirilmesi sağlandığı için bu minik aletler tarihe karışmıştır.
Bu önyükleme araçlarının ortak yanları, geçerli bir önyükleme sektörüne sahip olmaları ve sistemi başlatacak kilit sistem dosyaları içermeleridir. İşletim sistemlerine göre bu dosyalar değişebilir; ama her durumda çalıştıkları bilgisayarla uyumlu olmalıdırlar.
.. değilse zaten birazdan değineceğimiz gibi bir sorununuz olmayacaktır :) Bilgisayarınız başlatıldığında BIOS birincil hard diskinizin etkin bölümünü bularak, buradaki ilk sektörü işletim sistemi bilgisi taşıyan MBR için okur. Çoğu Windows versiyonunda MBR, NTLDR (Yeni Teknoloji Yükleyicisi - New Technology Loader) dosyasını göstermektedir. Bu dosyanın başına bir şey geldiğinde bilgisayarınız yine açılmaz. Ancak bu dosya ile ilgili bir hata aldığınızda bunun birçok nedeni olabilir:
Böyle bir durumda yapılacak ilk iş, sistemde yaptığınız donanımsal veya yazılımsal değişikliği hemen geri almaktır. Hard diskinizde önemli bilgiler varsa bir yedeğini almanız tavsiye edilir. Daha sonra ilk işimiz bir şekilde Windows'a geri dönmek olacak. Bunun için de tahmin edebileceğiniz gibi bir şekilde sistemin önyükleme yapmasını sağlamamız gerek.
Buradan itibaren anlatılacak tüm yöntemlerde, usb bellek ile sunulan çözümlerin çalışabilmesi için bilgisayarınızın usb'den önyükleme yapmayı destekliyor olması gerekmektedir. Aksi takdirde çözümü denemeye çalışmanız bile yersizdir.
1ST TRY THIS seleccione esto primero
2ND TRY THIS essayez ceci en deuzieme
3RD TRY THIS wahlen Sie diesen Third
4TH TRY THIS selezioni questo fourth
5TH TRY THIS selecione este fifth
6TH TRY THIS seleccione este sexto
7TH TRY THIS essayez ceci en septieme
8TH TRY THIS wahlen Sie dieses achte
9TH TRY THIS selezioni questo nono
10TH TRY THIS selecione este decimo
Bu şekilde bilgisayarınızın önyükleme sürecini normale çevirmiş olacaksınız.
Başka bir çözüm ise HP USB DISK FORMAT TOOL adlı aracı yükleyip, Windows sistem dosyalarını da ekleyerek bir önyükleme diski hazırlamak.
Böylece önyükleme yapabilen bir usb belleğiniz oldu. Bununla bilgisayarınızın boot sorunlarını çözmeyi deneyebilirsiniz. Ancak tüm usb bazlı çözümler için, öncelikle mutlaka BIOS ayarlarından (bahsetmşitik, ekran geldiği anda f12, f10, f2, del gibi tuşlarla bu ayarlara girebiliyorduk) önyükleme sırasını (boot order) değiştirmeli ve usb belleğinizin hard diskinizden yüksek konumlandırılmış olduğuna emin olmalısınız.
Ayrıca herhangibir şekilde bu yöntemleri kullanmak istemezseniz Microsoft'un yardım sayfalarında (http://support.microsoft.com/kb/310994) Windows başlangıç disketi için gerekli yüklemeleri bulabilirsiniz. Veya çoğu Linux dağıtımının sahip olduğu çalışan cd'lerle önyükleme devresini aşıp, bilgilerinize erişebilir ve veri kaybına uğramadan sorunu çözebilirsiniz. İşletim sisteminizi değil ama bilgilerinizi kurtarmak için daha birçok yöntem mevcut. Bunlardan bir diğeri ise hard diskinizi başka bir bilgisayara takmak ve sanki harici diskmiş gibi bilgilerinizi kurtarmak olabilir; ama tabi ki bu yöntem hard diskinizin ne kadarının zarar gördüğüyle de ilgilidir.
Yine işe yaramadıysa, disk okunamıyorsa, başka bir hard disk alıp, bilgilerin saklandığı bölüm ile mekanik bölümü birbirinden ayırıp, normal hard diske takarak hangi tarafın zarar gördüğünü de bulabilirsiniz. Donanımsal değişikliklerle sürünmek yerine bilgisayarınızı farklı şekillerde önyükleme ile başlatarak da sorunu çözmek mümkün. Mesela ERD Commander adlı program bu gibi sorunlara karşı bire bir. Ama açıldığında işletim sistemi bilginizi bulamazsa onun da pek yapabileceği bir şey kalmıyor.
Linux çözümlerini biraz daha araştırırsak, çalışan cd ile bilgisayarımıza erişmeye çalışmak daha mantıklı geliyor. http://www.pendrivelinux.com/live-cd-repository/ adresinde birçok Linux dağıtımının çalışan cd'lerini bulabilirsiniz. Ayrıca bilgisayarınızın cd-rom'u çalışmıyorsa Nisan 2008 sayımızdaki Çalışan CD ile Flash Belleğe Pardus Kurulumu yazımız ile usb belleğe Pardus kurup, daha sonra bu bellek ile önyükleme yaparak verilerinize ulaşmayı deneyebilirsiniz.
"Tüm bunların yerine, neden teknik servise götürmüyoruz?" derseniz, haklısınız, bilgisayar mühendislerinin çözemediği vakalar tabi ki olabilir, ne demişler, kelin ilacı olsa kendi başına sürermiş :) Yine de kendi bilgisayarımızı kendimiz tamir etmeye çalışırken mutlu olabiliyoruz ve bu denemeye değer :) (Yani tamamen mutluluktan, olayın maddi boyutu ve teknik servislerin artık abartmaya başlamasıyla hiç ilgisi yok). Umarım bu yazıyı okumaya hiç ihtiyacınız olmaz ve sisteminiz her zaman kararlı kalır. Mavi ekranlardan uzak, e-bergi'ye yakın günler diliyorum :)
| Yazarın Üslubunu Beğendiniz mi?: | ||
| Yazının İçeriği Yeterli mi?: | ||
| Konu İlginizi Çekti mi?: |
Bu derginin içeriği, Creative Commons lisansı ile korunmaktadır.
Kaynak göstermek ve link vermek şartıyla ticari olmayan amaçlarla yazılarımızı kullanabilirsiniz.
©2007-2008 ODTÜ Bilgisayar Topluluğu